Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Schaliegas in Zuid-Afrika: Nederlandse milieu-activisten protesteren mee

Een groep Nederlandse activisten van Milieudefensie was vorige maand in Zuid-Afrika om er mee te protesteren tegen de plannen van Shell om schaliegas te ontginnen in de Zuid-Afrikaanse Karoo woestijn, een uniek ecosysteem.

Bewoonde half-woestijn
De Grote Karoo, een half-woestijn in het midden van Zuid-Afrika, is een uniek ecosysteem waarbij natuurschoon en landbouw harmonieus gecombineerd zijn. Karoo Nationaal Park - Zuid-Afrika (SANParks)Het dorre woestijnlandschap is voor bepaalde bokken-, geiten- en schapensoorten een uitstekende biotoop. Zo is Zuid-Afrika marktleider voor de productie van mohair wol, dankzij zijn grote en gezonde populatie angora-bokken in de Karoo. Hydrobreking - de ontginning van schaliegas - dreigt dat evenwicht voorgoed te verstoren. Onder het mom "schaliegas schept werkgelegenheid" werd de inwoners van Zuid-Afrika jarenlang warm gemaakt voor het project. Maar stilaan komt bij de lokale bevolking van de Karoo - voornamelijk minder begoede Kleurlingen en Zwarten - het besef dat ze op termijn de grote verliezers zullen zijn.

World Wildlife Fund is ook bezorgd
De Wereldnatuurorganisatie WWF (World Wildlife Fund for Nature) deelt het protest tegen schaliegas. WWF ziet de ontginning van schaliegas vooral als enorme bedreiging voor de drinkwatervoorraad voor heel Zuid-Afrika. Voor de ontginning van het aardgas wordt miljoenen liters water, gemengd met chemicaliën, onder hoge druk in pijpen tot 4.000m diep in de aarde ingespoten; de explosie die dan ontstaat maakt het gas vrij. Maar de rotzooi die 4 km diep de aarde werd ingespoten moet er ook terug uit, en dat vormt de grootste bedreiging voor het grondwater. De Grote Karoo is de regio in Zuid-Afrika met de minste jaarlijkse regenval. Toch is er heel wat grondwater, en dat wordt met grote pompen naar de oppervlakte gehaald, en is dan bruikbaar als drinkwater (voor mens én dier) en als irrigatiewater. Wanneer dat grondwater bezoedeld raakt door de chemicaliën van de ontginning valt heel de regio zonder drinkwater: een catastrofe dus.

Zuid-Afrikaanse regering wil schaliegas
President Jacob Zuma van Zuid-Afrika is voorstander van zowel kernenergie als schaliegas als nieuwe energiebronnen. Noodgewongen eigenlijk, want de ontginning van steenkool wordt door de alsmaar stijgende lonen ten gevolge van stakingen (te) duur te worden, en bovendien valt de export van steenkool terug door de dalende vraag. Wereldwijd is er immers een trend om af te stappen van fossiele brandstoffen. Tijdens zijn jaarlijkse zgn. State of the Union in februari 2014 herhaalde president Jacob Zuma dat de regering wil doorgaan met kernenergie en schaliegas.

Shell
Wat Milieudefensie, Treasure The Karoo en Friends of the Earth ook stoort, is dat er in Nederland een moratorium op de ontginning van schaliegas is,(foto Landbou.com) maar dat uitgerekend Shell er actief mee doorgaat in Argentinië, China, Oekraïne, Tunesië en nu ook in Zuid-Afrika. Volgens Ike Teuling van Milieudefensie Nederland is de bovengrondse berging van het afval de grootste bedreiging voor de Zuid-Afrikaanse Grote Karoo. Shell ontkent dit, maar volgens Teuling bewijst de praktijk in o.a. Argentinië dat Shell voor die slechte oplossing zal kiezen. "Veeteelt is in die delen van Argentinië zelfs onmogelijk geworden", aldus de woordvoerster van Milieudefensie", "omdat het stof door de mijntrucks overal verspreid wordt en het gras oneetbaar maakt". Ook in Oekraïne heeft Shell gekozen voor bovengrondse afvalbergen, aldus Ike Teuling, "en wanneer dit in Zuid-Afrika ook gebeurt, wordt heel de Grote Karoo één grote vuilnisbelt en zullen honderden landbouwbedrijven verdwijnen. De werkgelegenheid van tienduizenden agrariërs zal vervangen worden door werk voor enkele honderden in de mijnen. Inge Kotze, duurzaamheidsmanager van WWF Zuid-Afrika heeft al berekend dat Zuid-Afrika minstens één miljoen hectare landbouwgrond zal moeten opofferen om de ontginning van schaliegas rendabel te maken.

Meer informatie over schaliegas in Zuid-Afrika ("hydraulic fracking in South Africa"):

  • Treasure The Karoo Action Group (Zuid-Afrikaanse actiegroep)
  • Documentaire van Earth Focus TV "Fracking the Karoo" (Youtube van 13minuten met prachtige beelden van de Karoo)
  • Jolynn Minnaar is een Zuid-Afrikaanse die geboren en getogen is in Graaff-Reinet, een lieflijk stadje midden in de Grote Karoo. Als journaliste onderzocht Minnaar de manier waarop de bevolking werd voorbereid op de ontginning van schaliegas. Ze trok naar Amerika - waar fracking al op grote schaal gebeurt - en zo wijzigde stilaan haar mening over de milieuvriendelijkheid van de ontginning. Dat resulteerde finaal in een docu-film "Un -earthed".
    • Website van Un-earthed: un-earthed.com / un-earthed.com/blog
    • trailer Un-Earthed (Youtube 2min46)
    • In een Engelstalig gesprek met Cape Media bespreek Jolynn Minnaar, Film Director Unearthed, hoe haar visie over schaliegas veranderde naarmate ze zich meer in de problematiek verdiepte (Youtube 14 min)
    • Unearthed: synopsis: When Jolynn Minnaar first heard about the fracking in the Karoo, her home district, she was optimistic. Companies seeking to drill in this semi-arid area of South Africa promised that the new process of gas extraction was a safe, time-tested one; a practice that would bring widespread prosperity for the poor, rural Karoo communities. But after stumbling across a rumoured case of water contamination in Pennsylvania, Jolynn is drawn into an investigation which takes her across the United States - the home of the fracking technology - in search of answers. Her discoveries leave her horrified. As the South African government lifts the moratorium on fracking, the race against time begins to share her findings with the residents of the Karoo - before it's too late.
  • Nationale parken in de Karoo:

Niet iedereen is tegenstander van frictie, zoals je in dit artikel op Landbou.com kan lezen

Karoo Zuid-Afrika
(het rustkamp van het Karoo Nationaal Park)

Unearthed
(Jolynn Minnaar, director van de film Un-earthed)

(infozuidafrika.be / infozuidafrika.nl / 5 oktober 2014)