Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Woordenboek Afrikaans-Nederlands en Nederlands-Afrikaans: ANNA

Afrikaanse namen zijn grappig. Dat zegt iedereen die op reis was in Zuid-Afrika en daar voor het eerst kennis maakte met de Afrikaanse taal. ANNA : het eerste grote woordenboek Afrikaans-Nederlands én Nederlands-Afrikaans (foto Carina van der Walt - litnet.co.za)Woorden zoals rekenaar (computer), hysbak (lift), verkleurmannetjie (kameleon), selfoon (gsm) en skermkiekie (screenshot) zijn niet alleen grappig: het zijn volwaardige Afrikaanstalige woorden. In de bekende reeks Prisma Woordenboeken van Uitgeverij Het Spectrum is er nu een naslagwerk bijgekomen dat meer doet dan gewoon Afrikaanse woorden vertalen naar het Nederlands en Nederlandse woorden vertalen naar het Afrikaans. Het Prisma woordenboek ANNA (Afrikaans-Nederlands en Nederlands-Afrikaans) geeft ook een verklaring van de woorden en gaat ook dieper in op de taalverschillen tussen het Afrikaans en het Nederlands. Aan het ANNA Woordenboek werd tien jaar gewerkt. Hoofdredacteur Willy Martin (professor emeritus lexicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam) werd bijgestaan door dr. Else Boekkooi (Nelson Mandela Universiteit, Port Elizabeth), prof. dr. Rufus Gouws (Universiteit van Stellenbosch), drs. Isa Maks (Vrije Universiteit Amsterdam) en prof. dr. Luc Renders (Universiteit Hasselt). Het team vond 30.000 woorden die zowel in het Afrikaans als het Nederlands voorkomen, en nog eens 30.000 woorden die opvallend verschillend zijn. Dat kan grammaticaal zijn, bv. school (Ned.) skool (Afr.), maar vaak zijn de verschillen groter. Voorbeeld: 'motor' in het Afrikaans is onze 'auto', en onze ‘moto' is in het Afrikaans een ‘motorfiets'. Het Nederlandse ‘de motor van een auto' is in het Afrikaans ‘die enjin van ‘n motor', al word ‘kar' in het gesproken Afrikaans meer gebruikt dat ‘motor' (vergelijk het met auto - automobiel in het Nederlands). Het Afrikaans heeft ook een aantal woorden ‘ontdekt' die wij niet kennen - al dan niet met Maleise invloed: baie = veel, robot = verkeerslicht.

Adriaan van Dis (rechts) krijgt het eerste exemplaar van het Prisma ANNA Woordenboek Afrikaans en Nederlands. Links op de foto: prof. Willy Martin, hoofdredacteur van ANNA (foto Carina van der Walt - litnet.co.za)Om de taalverschillen en de overeenkomsten zo duidelijk mogelijk uit te leggen werd gekozen voor een geamalgameerd woordenboek: door de twee boekdelen Nederlands-Afrikaans en Afrikaans-Nederlands als het ware in elkaar te schuiven zijn de overeenkomsten en verschillen meteen duidelijk. Prof. em. Willy Martin: "met enige trots kan ik zeggen dat dit nog nooit eerder is gebeurd. Als je ze traditioneel zou beschrijven, dan zou je altijd informatie missen, omdat dit dan in het andere deel staat." Het ANNA woordenboek is vooral bedoeld om taalliefhebbers te laten grasduinen - verdwalen zelfs. ANNA is meer dan een gewoon vertaal-woordenboek geworden: het is een lees-woordenboek en tegelijk een wetenschappelijk werk. Eentje van 2.232 bladzijden zelfs, met 60.000 trefwoorden... Het eerste exemplaar van ANNA werd op 23 april 2011 overhandigd aan Adriaan van Dis, die op die dag de Van Riebeeck penning kreeg tijdens de jaarvergadering van de NZAV (Nederlands-Zuid-Afrikaanse Vereniging). En daarmee werd symbolisch de link gelegd met de oorsprong van het Nederlands in Zuid-Afrika: het was Jan Van Riebeeck die, op missie voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), op 6 april 1652 in Tafelbaai, Kaapstad, voet aan wal zette en er bleef.

Meer informatie - links :

  • Uitgeverij Het Spectrum, Prisma ANNA - Groot Woordenboek Afrikaans en Nederlands - ISBN 9789049102562, richtprijs 69,99 Euro. Meer informatie: Prisma.nl.
  • Er is jammer genoeg geen online versie van dit vertaalwoordenboek Afrikaans-Nederlands-Afrikaans beschikbaar.
  • Carina van der Walt van de Zuid-Afrikaanse taal-website litnet.co.za was aanwezig bij de overhandiging van het eerste ANNA Woordenboek aan Adriaan van Dis. Haar ‘boekbespreking' kan je hier lezen.We hebben het in dit artikel altijd over "het Afrikaans" en niet over "het Zuid-Afrikaans". "Het Afrikaans" verwijst inderdaad naar de taal, en "Zuid-Afrikaans" betekent "afkomstig uit Zuid-Afrika".
  • Ons topic Afrikaanse taal - kom ons praat Afrikaans

infozuidafrika be/nl - 26/05/2011