Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Zuid-Afrika rouwt om Ian Player, redder van de neushoorn en pionier Zuid-Afrikaanse Natuurbewaring

Ian Player, de bekende Zuid-Afrikaanse wildlife specialist, is op 30 november 2014 overleden in zijn woonplaats in Karkloof Valley in de provincie KwaZulu-Natal, Zuid-Afrika. Ian Player is er 87 geworden; hij overleed enkele dagen nadat een beroerte hem had geveld. Hij laat een weduwe en drie kinderen na.

Operation Rhino
Ian Player, de oudere broer van de wereldbekende golfspeler Gary Player, heeft midden de jaren zestig Operation Rhino opgezet,(foto Wildernesstrails.org.za - Ian Player - Zuid-Afrika) een grootschalige reddingsactie om de witte en zwarte neushoorn van uitsterven te vrijwaren. In 1952 stelde Ian Player als ranger-expert vast dat er nog maar driehonderd witte neushoorn (of breedlip-neushoorns) en zwarte neushoorns over waren in het Krugerpark. De reden van die dramatische terugval in het neushoornbestand was geen virus of ziekte, maar jacht en menselijk ingrijpen. Het Nationaal Krugerpark - net zoals veel andere wildparken en natuurreservaten - was toen nog niet volledig omheind. Het gevolg was dat nogal wat dieren het park ontvluchtten omdat ze op de nabijgelegen akkers en weilanden makkelijker eten vonden. Gevolg: eens buiten het wildpark werden dieren massaal afgeschoten door boeren die hun hard bewerkt grasland wilden vrijwaren voor hun landbouwproducten en hun vee. Ian Player en zijn collega-rangers begon in 1952 met de verhuis van de laatste driehonderd neushoorns van het enorme Nationaal Krugerpark naar het veel kleiner Hluhluwe Umfolozi Nationaal Park (iMfolozi Game Reserve). In dat park, op zo'n 400 km ten zuiden van het Krugerpark en 300 km ten noordoosten van Durban, kwamen de neushoorns terecht in een wildpark dat volledig omheind was en waar ze een biotoop kregen zonder natuurlijke vijanden: Hluhluwe/Umfolozi had toen immers nog geen leeuwen, en de andere roofdieren zoals luipaarden, jachtluipaarden en hyena's vallen geen neushoorn-kalveren aan - laat staan volwassen neushoorns. De rhino's van Ian Player kregen in Umfolozi bovendien een habitat die eigenlijk beter was dan de biotoop van het Krugerpark: kwaZulu-Natal heeft een subtropisch klimaat en heel veel regenval - bovendien nog eens heel het jaar door verspreid. Ideaal dus voor grazers zoals neushoorns. Het aantal witte en zwarte neushoorns in Hluhluwe (spreek uit shloe-shloe-wé) steeg constant, en Ian Player kreeg er wereldwijd bewondering voor. Dertig jaar later was de populatie al dermate aangegroeid dat formeel kon gesteld worden dat de Afrikaanse neushoorn van uitsterven was bedreigd. Parkbeheerder Natal Parks Board kon zelfs neushoorns overplaatsen ("reloceren") naar andere wildparken. Zuid-Afrika werd bovendien de leverancier van neushoorns voor zowat alle dierentuinen en wildparken ter wereld.

Magqubu Ntombela
Zelf bleef Ian Player eerder bescheiden bij zijn succes. Meer zelfs: hij dankte het overleven van de neushoorn vooral aan zijn levenslange vriendschap met Magqubu Ntombela, zijn ranger van het eerste uur. Magqubu Ntombela - foto IanPlayer.com Zuid-AfrikaMaqqubu Ntombela was een onverschrokken Zoeloe wiens grootvader nog in het leger van de legendarische zoeloekoning Shaka Zulu had gediend. Toen Player en Ntombela in 1952 aan hun Operation Rhino begonnen, waren zij in de aanvangsfase de enigen die in de frontlinie stonden: Ntombela was de ranger die zijn bush-ervaring gebruikte om de rhino's eerst op te sporen en er dan voor te zorgen dat Player zich enkel op het verdoven kon concentreren en zich geen zorgen moest maken dat hij door olifanten, leeuwen, luipaarden, of buffels (= naast neushoorns de andere vier van de Big Five / Grote Vijf) bedreigd werd. Meer zelfs: wanneer Player en Ntombela op stropers uitkwamen, was het de Zoeloe ranger die alle initiatief nam. Vorige eeuw waren stropers vooral inwoners van de dorpen nabij het Krugerpark die op zgn. bush meat uitwaren: wilde dieren stropen, enkel voor het vlees. Maar Ian Player is nog het dankbaarst op Magqubu Ntombela omdat hij hem tijdens het werk en tijdens de vele uren aan het kampvuur het begrip Ubuntu bijbracht: de waarde die "de gemeenschap" in zwart Afrika heeft voor "het individu" - het principe "ik besta omdat de anderen bestaan".

St Lucia strandmeer
Ian Player deed nog ander baanbrekend werk voor de Zuid-Afrikaanse natuurbewaring: in zijn regio Natal (nu KwaZulu-Natal) liet hij het natuurreservaat St Lucia als eerste "Wilderness Area" afbakenen (niet te verwarren met het dorpje Wildernis/Wilderness in de Tuinroute). Later St. Lucia uitgebreid tot het Greater St. Lucia Wetland Park (vandaag iSimangaliso Wetland Park), met het strandmeer van Sint-Lucia als toegankelijk gebied: toeristen kunnen er een boottocht maken en op zoek gaan naar o.a. nijlpaarden en krokodillen. Zijn erfenis als bioloog en natuurbewaarder liet Ian Player na via de Wilderness Leadership School en de International Wilderness Leadership Foundation (WILD).

2014 : stroperij op neushoorns is niet meer onder controle
Jammer genoeg heeft de huidige Zuid-Afrikaanse regering Ian Player geen rustige oude dag gegund. Korte tijd na de afschaffing van de apartheid trok de regering het leger terug uit het Krugerpark. Zuid-Afrika grenst in het noordoosten aan Mozambique, en die grens loopt dwars door het Krugerpark. Gedurenden tientallen jaren patrouilleerden soldaten in het oosten van het Krugerpark, op zoek naar illegalen die vanuit Mozambique Zuid-Afrika wilden binnenkomen. (foto IanPlayer.com - Ian Player - Zuid-Afrika)Kort na de machtswissel in 1994 stopte het leger met de controles op Mozambikaanse vluchtelingen (en dus stropers) omdat Mozambique intussen een bevriende natie was geworden: Nelson Mandela was na zijn scheiding van Winnie Mandela hertrouwd met Graça Machel, de weduwe van de oud-president van Mozambique. Tijdens die legercontroles werden ook dagelijks stropers opgepakt (en nadien gestraft) zodat er geen gestructureerde handel kon ontstaan. Helaas: door het schrappen van de legerpatrouilles in het Krugerpark steeg het aantal stropers explosief: ze hadden het vooral gemunt op de neushoorn-hoorn waarvan in China en in Zuid-Oost-Azië (vooral Vietnam) gedacht wordt dat die potentie-versterkend is. En dat terwijl het gewoon ketamine is. Er ontstond een enorme afzetmarkt en stropers en verkopers van de hoorn verdienen er nu grof geld aan omdat het op grote schaal kan gebeuren. Dat er telkens een neushoorn moet voor afgemaakt worden interesseert de stropers niet: de winsten zijn té groot. Vorig jaar werd Johan Jooste, een gepensioneerde Zuid-Afrikaanse legergeneraal, door parkbeheerder Sanparks (South African National Parks) aangesteld om de stroperij te keren. Maar het is voor hem vechten tegen de bierkaai omdat hij te weinig manschappen ter beschikking krijgt voor permanente controles in heel het park, en omdat de regering niets wil doen tegen de kern van het probleem, nl. de afzetmarkt stoppen. Daarvoor moet Zuid-Afrika politieke druk zetten op China en Vietnam, en dat ligt politiek gevoelig. Zelfs de dramatische statistieken die Zuid-Afrika wereldwijd blameren zetten de regering niet aan tot actie. In 2013 werden er 1.020 neushoorns gestroopt in Zuid-Afrika, en eind november 2014 waren het er al 1.080 zodat het trieste record van 2013 sowieso in 2014 verbroken wordt. Met ruim 13.000 neushoorns is de populatie niet bedreigd, maar het is beschamend voor Zuid-Afrika dat het land haar safari & wildlife imago zo om zeep helpt.

Meer informatie:

(foto Wildernesstrails.org.za - Ian Player - Zuid-Afrika)
(bron : infozuidafrika.be - infozuidafrika.nl - 7 dec 2014)