Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Reizen en gezondheid - Malaria

Malaria in Zuid-Afrika


Malaria, vroeger moeraskoorts geheten, is een parasitaire ziekte die enkel in tropisch gebied voorkomt en die verspreid wordt door de Anopheles, steekmuggen die de parasiet Plasmodium verspreiden. Zelfs al je jou zo goed mogelijk beschermt (via muggenmelk en aangepaste kledij) kan je toch altijd gebeten worden door een malariamug. Toch is het heel gemakkelijk om geen malaria te krijgen: je moet gewoon vooraf anti-malariapilletjes nemen. Als je dit zou vergeten, als je zou gebeten worden door de malariamug en als je malaria zou krijgen is het belangrijk dat je je snel laat behandelen. Malaria is een vervelende ziekte, maar zeker niet dodelijk als men tijdig behandeld wordt.

Het zijn enkel de vrouwtjes van de Anopheles die malaria verspreiden - maar met die wetenschap ben je als toerist niet echt veel. Relevanter is dat vooral jonge kinderen (0j-5j) en zwangere vrouwen het kwetsbaarst zijn. En voor wie zich in de studie van de Anopheles verdiept: in Zuid-Afrika zijn er twee soorten malariamuggen, nl. de Anopheles gambiae en de Anopheles funestus. De gewone huismug (de Culex pipiens) verspreidt malaria niet. Voor de vier mogelijke vormen van malaria die in Zuid-Afrika voorkomen en de medische omschrijving van de infectie via de lever en de bloedbanen verwijzen we naar de malaria-sites die je wat verder vindt.

In Zuid-Afrika zijn er drie regio's waar die Anopheles-malariamug voorkomt:
- het Krugerpark en de privé-wildparken er rond;
- de smalle strook ernaast, van Nelspruit tot Musina (Messina);
- een groot gedeelte van de provincie kwaZulu-Natal, nl. de wijde omgeving van: Pongola, Kosi Lakes, Tugela, Hluhluwe, St Lucia, Sodwana Baai.

Malariavrij zijn o.a. de wildparken en natuurreservaten van de West-Kaap (Karoo, Bontebok) en van de Oost-Kaap (Addo, Shamwari), alsook Pilanesberg National Park, Welgevonden Game Reserve en Mabula Game Lodge.

 

Malaria voorkomen door anti-malaria-medicatie

Er zijn twee manieren om te voorkomen dat je malaria krijgt: je kan anti-malaria pilletjes nemen voor je malariagebied binnengaat, of je kan door aangepaste kledij e.d. voorkomen dat je door de malariamug gebeten wordt.

In de Benelux zijn er momenteel vier anti-malaria medicaties beschikbaar. We vermelden hier enkel de namen en de fabrikanten. Voor de keuze, de periode van inname en de dosis verwijzen we jou naar de medische sector (jouw huisarts, jouw apotheker, het ITG, het Tropeninstituut). Van de vier medicaties zijn Malarone en Lariam de meest recenten en de apotheker waar wij te rade gingen heeft ons gezegd dat Malarone tegenwoordig het meest aanbevolen wordt tegen Zuid-Afrikaanse malaria. Soms ga je ook Doxycycline als anti-malaria middel zien, maar dat is in Nederland niet geregistreerd als anti-malariamiddel. Onderstaande producten werden bovendien specifiek tegen malaria ontwikkeld.

Malarone - ontwikkeld door GlaxoSmithKline

GlaxoSmithKline - België

GlaxoSmithKline - Nederland

Bijsluiter Malarone

Lariam - ontwikkeld door Roche

Roche

Bijsluiter Lariam

Nivaquine - ontwikkeld door Sanofi-Aventis

Sanofi-Aventis NL

Medische informatie (1)

Medische informatie (2)

Bijsluiter Nivaquine

Paludrine - ontwikkeld door Astra Zeneca

Astra Zeneca NL

Bijsluiter Paludrine

 

Voor alle anti-malaria-medicaties vind je op de website van het Tropencentrum (AMC Amsterdam) meer info over het aantal pilletjes dat je moet nemen.

 


Malaria-preventie zonder medicatie

Je kan het risico op een muggenbeet verkleinen door:
- het gebruik van een insectenwerend middel op basis van DEET (di-ethyl-toluamide) ;
- aangepaste kledij te dragen: licht gekleurd, lange broek en lange mouwen, een sjaaltje;
- gebruik van airconditioning in de kamer of de auto;
- binnen blijven tussen avondschemering en dageraad.

 


Wanneer moet je anti-malaria-medicatie nemen?

Tijdens de droge Zuid-Afrikaanse maanden juni, juli en augustus/september heb je in de regio's waar malaria voorkomt veel minder risico om gebeten te worden door de malariamug dan tijdens de warme periode (van oktober/november tot april/mei). Op sommige websites ga je lezen dat je geen anti-malaria medicatie moet nemen als je tijdens de periode juni-september reist. We kunnen daar inkomen, maar zorg er dan voor dat je voldoende voorzorgsmaatregelen tegen muggenbeten neemt (zie boven). En vooral: onthou dat je ook tijdens de Zuid-Afrikaanse winter malaria kan krijgen, en dat je dus bij griepsymptomen onmiddellijk alarm moet slaan: het zou wel eens malaria kunnen zijn.

 

Malaria genezen

Malaria is in Zuidelijk Afrika een dodelijke ziekte omdat er in veel malariagebieden niet aan preventie wordt gedaan, omdat men te laat is met de diagnose, omdat men het risico onderschat of omdat men de risicogroep niet kan bereiken - laat staan informeren. De laatste 30 jaar is het aantal malariagevallen in Zuid-Afrika zelfs fors toegenomen. Die stijging is te wijten aan een betere diagnose en aan de immuniteit die de malaria-muskiet ontwikkeld heeft tegen DDT (dichloor, diphenyl, trichloorethaan), het anti-malaria bestrijdingsmiddel van eind vorige eeuw.

Als je geen anti-malaria medicatie genomen hebt en als je tijdens jouw reis gebeten werd door de malariamug zal je wellicht malaria krijgen. Dit is nog geen catastrofe: dat wordt het pas als je de symptomen niet onderkent én als je niet snel reageert. En snel betekent binnen de 48 uur nadat je de eerste symptomen hebt gehad. Vergeet dan vooral niet om jouw arts te zeggen dat je in malariagebied bent geweest! Over de aard van de behandeling gaan we niet in detail in, maar doorgaans is dat een behandeling in het hospitaal met dezelfde soort medicatie als de preventie-medicatie, maar dan met een andere dosis en op een andere manier toegediend.

Tijdens de eerste 6 dagen (de zgn. incubatietijd) heb je geen verschijnselen. Daarna, dus gedurende een periode van 6 tot 12 dagen nadat je in malariagebied was (eerste dag inbegrepen), kan je malaria krijgen. En opgelet, want je zal merken dat de verschijnselen overeenkomen met griepverschijnselen. Als je in malariagebied geweest bent en na de reis ziek wordt, neem dan geen risico. Let op voor een combinatie van: koorts, algemene lichamelijke pijn, koude rillingen, vermoeidheid, hoofdpijn, keelpijn, hoesten (bij kinderen), diarree en misselijkheid.


Malaria: geen paniek

Toch moet je je geen al te grote zorgen maken. Zoals je in onderstaande tabel zal merken, is het aantal malariadoden in Zuid-Afrika uiterst beperkt: in 2006 bv. waren het er maar 87. Ter vergelijking: elk jaar vallen er in België zo'n 2.500 slachtoffers ten gevolge van "gewone" griep. Bovendien zijn de meeste malaria-doden in Zuid-Afrika Zuid-Afrikanen die in een malariagebied wonen en geen medicatie nemen.

Zuid-Afrika: jaarlijks aantal malariagevallen en aantal doden:

1971 : 365 gevallen - 3 doden
1981 : 2.345 gevallen - 9 doden
1991 : 26.449 gevallen - 198 doden
1999 : 51.444 gevallen - 406 doden
2000 : 64.622 gevallen - 458 doden
2001 : 26.506 gevallen - 119 doden
2002 : 15.649 gevallen - 96 doden
2003 : 13.459 gevallen - 142 doden
2004 : 13.399 gevallen - 89 doden
2005 : 7.755 gevallen - 63 doden
2006 : 12.098 gevallen - 87 doden

bron voor de cijfers 1999-2006: Zuid-Afrikaans Ministerie van Volksgezondheid

 

Meer informatie

Malaria-site van de Zuid-Afrikaanse Medische Onderzoeksraad

Malaria-site van de Zuid-Afrikaanse Medische Onderzoeksraad - linkpagina

Instituut voor Tropische Geneeskunde (Tropeninstituut Antwerpen)

Tropencentrum AMC (Amsterdam)

Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering

South African National Parks

Vacciweb (website van GlaxoSmithKline)

WHO - Wereldgezondheidsorganisatie

Vaccinatiecentrum Groningen

TravelClinic (Netcare Hospital Group - Zuid-Afrika)

Mieliestronk (Afrikaanstalige portaalsite)

Voor medici: Disease Notification System

 

Meer informatie over Gezondheid vind je ook in deze topics:

aids en hiv

Reizen en gezondheid : algemeen

Wisselkoers Omzetter

Vul enkel het om te zetten bedrag in, zonder punt of komma in dat getal en zonder symbool (zoals €). Klik daarna op "omzetten" (en niet op de enter-toets).
Bedrag:
Van:
Naar: