Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Waarschuwing : niet-verzekerde reisorganisaties voor Zuid-Afrika

1. de relevante wetgeving in België en Nederland

In België en Nederland mogen reizen enkel verkocht worden door reisorganisatoren, touroperators of reisagenten die een verzekering hebben tegen faillissement. Dit is een verplichting die de Europese wetgeving oplegt voor alle reizen die in Europa te koop worden aangeboden (voor juristen: Europese Richtlijn 90/314/EEG). Met zo'n verzekering is de klant gedekt tegen de onaangename gevolgen van financieel onvermogen of faillissement. Zo'n garantiefonds komt tussen indien de uitvoering of het verder zetten van jouw reis in het gedrang komt door financiële problemen van de reisorganisator. Het boeken van een reis bij een niet-verzekerde reisorganisator kan je zuur opbreken want bij eventueel faillissement word je niet vergoed. In Nederland staat de verplichting beschreven in artikel 7:512 van het Burgerlijk Wetboek. In België staat de verplichting in artikel 36 van de Reiscontractenwet.

Zowel de Nederlandse als de Belgische wetgeving stellen dat een verzekering tegen faillissement verplicht is voor:

  • een reisorganisatie met een adres in Nederland of België (postbus of straatadres);
  • een reisorganisatie met een Nederlandse of Belgische domeinnaam (resp. .nl of .be);
  • een reisorganisatie die een Nederlands of Belgisch telefoonnummer vermeldt;
  • een reisorganisatie die een Nederlandse of Belgische bankrekening vermeldt;
  • een buitenlandse reisorganisatie die in Nederland of in België reizen te koop aanbiedt tijdens een vakantiebeurs, vakantiesalon, handelsbeurs, opendeurdag of info-avond, of die reizen via een advertentie in een Nederlands of Belgisch dagblad te koop aanbiedt.

Uitzondering: de Nederlandse en/of Belgische wetgeving is niet van toepassing op een Nederlandstalige website van een buitenlandse reisorganisator als die website geen url .be en/of .nl heeft (maar bv. .com of .co.za). Die buitenlandse reisorganisatoren moeten zich dan wel als dusdanig voorstellen: ze mogen geen enkel contact in België of Nederland (of een ander EU-land) vermelden, ze mogen geen bankrekening in Europa hebben en ze moeten hun buitenlandse contactgegevens vermelden.

Voor verkoop op vakantiesalons, vakantiebeurzen, handelsbeurzen, opendeurdagen e.d. is de gewone Belgische en/of Nederlandse wetgeving van toepassing. Iedereen die hier reizen te koop aanbiedt (en "aanbieden" is meer dan effectief reizen verkopen: een informatiestand is ook "aanbieden") moet een verzekering tegen financieel onvermogen hebben. Ook de buitenlandse reisorganisatoren die in hun land voldoen aan de wettelijke voorwaarden! Wat verder vind je (in hoofdstuk 8) meer informatie over boeken bij een Zuid-Afrikaanse reisorganisator.

2. Belgische vergunningplicht

Reisorganisaties die in België reizen verkopen moeten bovendien ook een "vergunning reisbureaus" hebben. Die vergunning wordt uitgereikt door één van de drie officiële instanties: Toerisme Vlaanderen (*) (voor Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel), CGT (voor Wallonië) of Cocof (voor Franstalig Brussel). Zo'n vergunningnummer krijg je enkel als je als reisorganisatie jouw beroepsbekwaamheid kan bewijzen, als je voldoende financiële reserve hebt en als je een verzekeringspolis tegen financieel onvermogen kan voorleggen. België past een nultolerantie toe voor wie reizen verkoopt zonder vergunning: wie het probeert krijgt binnen de kortste keren een dagvaarding in de bus van de FOD Inspectie Economische Zaken en/of van de Vereniging Vlaamse Reisbureaus. De vergunningplicht geldt ook voor een niet-Belgische reisorganisatie die klanten via een domeinnaam .be naar een andere site doorstuurt.

(*) Toerisme Vlaanderen: sedert 1 december 2011 zijn alle diensten van Toerisme Vlaanderen ondergebracht bij het Departement Internationaal Vlaanderen.

Op 1 januari 2014 vervalt de vergunningplicht in het Vlaams Gewest. Dat betekent dat iedereen in Vlaanderen vanaf dan reizen mag organiseren en/of verkopen. Let wel: de federale Reiscontractenwet blijft wél van toepassing in het Vlaams Gewest zodat elke reisorganisator een verzekering tegen financieel onvermogen en een verzekering tegen burgerlijke aansprakelijkheid moet hebben. Het Brussels Gewest en het Waals Gewest schaffen de vergunningplicht niét af op 1 januari 2014.

3. Waarom boek je best niét bij een niet-verzekerde reisorganisator?

  • Een reisorganisator die zich niet wil verzekeren belazert de consument omdat die ervan uitgaat dat alle Belgische en Nederlandse reisorganisatoren de verplichte verzekering tegen faillissement hebben.
  • Een reisorganisator die zich niet wil verzekeren doet aan oneerlijke concurrentie tegenover de bona fide reisbureaus.
  • Een andere reden waarom sommigen geen verzekering aanvragen is misschien dat alle Belgische en Nederlandse verzekeraars de boekhouding en de solvabiliteit controleren. Zo is een bepaald minimum eigen vermogen van de onderneming noodzakelijk.
  • De premie van de verzekering tegen financieel onvermogen is niet duur en wordt trouwens berekend op de omzet en ook de kleine reisorganisaties kunnen zich verzekeren: hoe kleiner de reisorganisatie, hoe kleiner de premie.
  • Zowel in België als in Nederland zijn alle leden van een beroepsvereniging verplicht om de algemene voorwaarden te aanvaarden die de beroepsvereniging bepaald heeft. Die algemene voorwaarden zijn veel evenwichtiger dan die van een illegale reisorganisator waar je als klant meestal enkel plichten hebt en geen rechten. Zo zal je merken dat het begrip 'overmacht' bij een niet-verzekerde reisorganisator veel te ruim geïnterpreteerd wordt: ook overboeking is bij hen vaak overmacht, terwijl overboeking volgens de Nederlandse en Belgische beroepsverenigingen een fout van de reisorganisator is.
  • Een niet-verzekerde reisorganisator moet zich gedeisd houden en kan dus niet naar productpresentaties, vakbeurzen, vormingsavonden van de sector, enz. De algemene kennis van de reissector en de productkennis over toeristisch Zuid-Afrika zijn dus vaak beperkt, ook al beweren ze zelf het tegenovergestelde.
  • Omdat ze niet voldoen aan de Nederlandse of Belgische wetgeving moeten ze zich ook low profile houden. Als ze veel publiciteit maken vergroot immers de kans dat de overheid hen opmerkt. Ze hebben daarom relatief weinig klanten in verhouding tot de grote Zuid-Afrika-specialisten. En ervaring door veel klantendossiers is net iets dat absoluut noodzakelijk is voor Zuid-Afrika.
  • Bij problemen kan je niet terecht bij de geschillencommissie van de Belgische of Nederlandse reissector, en Zuid-Afrika heeft geen geschillencommissie voor reizen.
  • Een reisorganisator die niet verzekerd is kan op termijn niet blijven bestaan. Als jij dan net een voorschot betaald hebt en de organisator stopt ben je dat kwijt.

4. Recente ontwikkelingen in Nederland

  • SGR - Stichting Garantiefonds Reisgelden - was lange tijd de enige organisatie die in Nederland de belangrijke verzekering tegen financieel onvermogen regelde. Sedert 2012 zijn er in Nederland drie verzekeraars bijgekomen: SGST (Stichting Garantiefonds Specialisten Turkije-reizen), GGTO (Garantiefonds voor Gespecialiseerde Touroperators) en Stichting Take Over (Stichting STO).
  • SGST : Stichting Garantiefonds Specialisten Turkijereizen. De bekende verzekeraar SGR - Stichting Garantiefonds Reisgelden - heeft in 2011 SGST opgericht: een verzekeringsfonds dat enkel de reisorganisatoren verzekert wiens omzet bestaat uit minstens 75% reizen naar Turkije. Volgens SGR ligt het risico voor die groep hoger, en daarom werden de aansluitingsvoorwaarden verscherpt. Een reisorganisator die uitsluitend reizen naar Turkije en Zuid-Afrika organiseert zou dus lid kunnen zijn van SGST.nl (we schrijven "zou" omdat er volgens ons geen enkele Nederlandse reisorganisator is die deze twee landen combineert als enige twee reisbestemmingen). Opgelet: op 30 juni 2015 heeft dit verzekeringsfonds zélf de boeken neergelegd; SGST is dus opgedoekt. Meer informatie : SGST.nl
  • GGTO : Garantiefonds voor Gespecialiseerde Touroperators. Dit is een verzekeringsfonds dat ontstaan is uit een kleine beroepsvereniging VvKR, de Vereniging van Kleinschalige Reisorganisaties. De aansluitingsvoorwaarden van GGTO zijn minder streng dan die van SGR, onder andere omdat GGTO en VvKR zich enkel richten tot eenpersoonsorganisaties en kleine reisorganisaties (met bv. een maximum omzet van 1 miljoen Euro). Met de komst van dit nieuwe fonds vervalt meteen het argument dat sommige Zuid-Afrika-specialisten wel eens durven gebruiken om tegenover u te verantwoorden waarom ze niet voldoen aan de Nederlandse wetgeving. "SGR heeft een monopolie, SGR stelt te hoge eisen, lid worden van SGR is te duur voor een kleine reisonderneming, SGR-lidmaatschap zou uw reis veel duurder maken, enz.". Allemaal nonsens uiteraard: in 7:512 van het burgerlijk wetboek staat dat een verzekering tegen faillissement een wettelijke verplichting is, klaar.
  • Als je een reis boekt bij een reisorganisatie die aangesloten is bij dit nieuwe GGTO garantiefonds betaal je 15 Euro per dossier (max. 10.000 Euro). De reisorganisatie zelf betaalt uiteraard ook nog eens een bijdrage aan het fonds.
  • Meer informatie :
  • De derde verzekeraar in Nederland (naast SGR en Stichting GGTO) is Stichting Take Over (STO-Garantie). Net zoals Stichting GGTO richt ook deze (nieuwe) verzekeraar zich tot kleinschalige reisorganisaties, en lidmaatschap van VVKR (Vereniging van Kleinschalige Reisorganisaties) is ook voor STO-Garantie een voorwaarde voor aansluiting. STO-Garantie heeft wel een andere werkwijze dan SGR en GGTO: klanten van STO-Garantie moeten hun voorschot en saldo betalen aan de verzekeraar, en niet aan de reisorganisator. STO-Garantie werkt daarvoor samen met het bedrijf Certo Escrow dat hiervoor een gelijknamige Stichting heeft opgericht. Alle betalingen moeten gebeuren naar de derdenrekening van Stichting Certo Escrow, en het geld blijft daar in principe staan tot de reiziger terug is van vakantie. Dat is de theorie om te voldoen aan B.W. 7:512, want in de praktijk moet een reisorganisator voorschotten betalen aan luchtvaartmaatschappijen, wildparken en hotels om bevestiging te krijgen.
    • op 1 september 2013 waren er 20 reisorganisaties aangesloten bij Stichting Take Over
    • meer info over de garantieregeling: STO-garantie.nl
    • meer info over de derdenrekening van Certo Escrow: Certo-Escrow.com 

4. Lijst met niet-verzekerde reisorganisatoren

De V.V.R. (Vereniging Vlaamse Reisbureaus) vermeldt al jaren de niet-verzekerde reisbureaus op haar website. Sedert 11 januari 2011 publiceert ook het ANVR (Algemeen Nederlands Verbond van Reisondernemingen) een "signaleringslijst financiële zekerheid" op haar website. We nemen deze twee lijsten over én we vullen ze aan met Zuid-Afrika-specialisten die volgens ons geen verzekering tegen financieel onvermogen hebben. Zodra één van deze reisorganisaties zich in regel stelt worden ze onmiddellijk van onderstaande lijst geschrapt.

5. Hoe herken je een niet verzekerde reisorganisator ?

  • je ziet op de site geen logo van een Belgische of Nederlandse beroepsvereniging en ook niet van een verzekeraar financieel onvermogen;
  • de adresgegevens ontbreken vaak en de contactmogelijkheden zijn meestal beperkt tot een gsm-nummer (06) of een email-adres;
  • niet-verzekerden vermelden vaak hun registratienummer bij de Kamer van Koophandel, bedoeld om vertrouwen te wekken: "kijk, wij zijn wel degelijk een geregistreerd bedrijf";
  • niet-verzekerden vermelden vaak dat ze lid zijn van een bekende organisatie (meestal een internationale wildlife organisatie of hulporganisatie);
  • niet-verzekerden zijn kleinschalig, organiseren meestal enkel reizen op maat of groepsreizen voor een heel specifieke niche (bv. kamperreizen naar Zuid-Afrika);
  • niet-verzekerden geven veel informatie over doodgewone reisverzekeringen omdat ze hopen dat je die verwart met de veel belangrijker en verplichte verzekering tegen financieel onvermogen;
  • sommige niet-verzekerden vermelden een hele reeks logo's van Zuid-Afrikaanse organisaties om vertrouwen te wekken;
  • niet-verzekerden adverteren vooral via Google advertenties, via portaalsites, startsites, forums e.d.
  • opmerking van infozuidafrika be/nl: ook wij nemen Google Ads op, maar we mogen niet-verzekerde reisorganisatoren niet blokkeren: enkel een overheidsdienst mag dat;
  • de algemene voorwaarden van niet-verzekerden zijn meestal beperkt, streng, eenzijdig en sluiten elke verantwoordelijk voor henzelf uit, ook als hun eigen aangestelden fouten maken; de omschrijving van "overmacht" is niet comform de Europese wetgeving. 

6. Conclusie voor Nederland

  • een Nederlandse website (.nl) met "reizen" of "travel" of "tours" in de url is géén garantie dat het een verzekerde reisorganisator is;
  • de naam en/of het logo van de verzekeraar moet op de website vermeld worden: meestal is dit Stichting Garantiefonds Reisgelden - SGR.nl; SGR.nl eist overigens dat het logo op de website vermeld wordt;
  • wees wantrouwig als er geen straatadres en/of geen vast telefoonnummer vermeld wordt;
  • wees wantrouwig als er geen lidmaatschap van de beroepsverenigingen ANVR en/of GGTO vermeld wordt;
  • opgelet: in de Nederlandse pers wordt regelmatig geschreven dat de ANVR de enige beroepsvereniging is. Dat klopt niet: bij de VVKR (Vereniging van Kleinschalige Reisorganisatoren) zijn intussen al 200 organisaties aangesloten, en ook VVKR eist dat haar leden een verzekering tegen financieel onvermogen hebben;
  • wees wantrouwig als men wél schermt met andere referenties die eigenlijk niet relevant zijn, zoals de Kamer van Koophandel, een bankrekening, een Zuid-Afrikaanse toerisme-organisatie, het lidmaatschap van een hulporganisatie, het logo van een natuurvereniging, enz.
  • een reisorganisator onder verzekering tegen financieel onvermogen is per definitie onbetrouwbaar. Aanvaard hier geen compromissen (bv. "u krijgt direct de vluchtbevestiging als u betaalt");
  • als een Nederlandse reisorganisator niet vermeldt of hij al dan niet verzekerd is tegen financieel onvermogen kan je dat snel controleren via deze drie lijsten:
  • als je twijfelt, vraag het aan Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

7. Conclusie voor België

  • naast de verplichte verzekering is er tot 1 januari 2014 ook een "vergunning reisbureau" verplicht, en dat maakt controle door de bona fide reissector veel gemakkelijker zodat een Belgische website (= .be) met 'reizen', 'travel' of 'tours' in de url bijna altijd verzekerd zal zijn;
  • een reisorganisator die aangesloten is bij een Belgische beroepsvereniging is altijd verzekerd;
  • een reisorganisator die een Belgische "Vergunning Reisbureaus" heeft is altijd verzekerd;
  • in tegenstelling tot Nederland is er in België geen verplichting om de naam van het verzekeringsfonds op de website te vermelden. Het vermelden van het vergunningnummer is wel verplicht, maar velen doen dat niet. Als je twijfelt, controleer dan het lidmaatschap bij de beroepsverenigingen V.V.R. (Vereniging Vlaamse Reisbureaus) of UPAV (Union Professionelle des Agences de Voyages) of ABTO (Association of Belgian Tour Operators). Veel Vlaamse Zuid-Afrika-specialisten hebben zich gegroepeerd via Visit Southern Africa. Het kan dat ze geen lid van een beroepsvereniging, maar wel aangesloten zijn bij het waarborgfonds Garantiefonds Reizen.
    nog altijd niks gevonden? Controleer dan het adres op Travelstreet.com;
  • op 1 januari 2014 wordt de vergunningplicht afgeschaft in Vlaanderen (later meer hierover);
  • als je twijfelt, vraag het aan Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

8. Mag je een reis boeken bij een Zuid-Afrikaanse reisorganisator ?

Ja, wettelijk mag je jouw reis via internet boeken bij een Zuid-Afrikaanse reisorganisator, maar:

  • doe het dan enkel bij een organisatie die aangesloten is bij SATSA (Southern African Tourism Services Association) of bij ASATA (Association of South African Travel Agents),  de beroepsverenigingen van resp. de Zuidelijk Afrikaanse reis- en toerismesector en de Zuid-Afrikaanse Reisbureaus;
  • in Zuid-Afrika is er geen officiële registratie van reisbureaus en/of touroperators door de overheid zoals we die in België kennen; laat je dus niet misleiden door een vermelding "officieel reisbureau", "vergunde touroperator", "official license..." of iets dergelijks want zo'n omschrijving bestaat niet: SATSA en ASATA zijn privé-instellingen;
  • onthoud dat je bij Zuid-Afrikaanse touroperators niet kan genieten van de Europese consumentenbescherming zoals een goede verzekering tegen financieel onvermogen en/of faillissement (zie hoofdstuk 9: SATSA-verzekering). Enkel reisbureaus en reisorganisatoren uit de EU-landen hebben een verzekering die al jouw betalingen veilig stelt als het reisbureau of de reisorganisator de boeken neerlegt nadat je betaald hebt en voordat je op reis moet vertrekken;
  • onthou dat je bij eventuele problemen niet terecht kan bij een geschillencommissie. Zuid-Afrika heeft geen geschillencommissie voor reizen, en de Nederlandse en Vlaamse geschillencommissies zijn niet bevoegd voor contracten die je zelf met een Zuid-Afrikaanse reisorganisator hebt afgesloten;
  • lees zorgvuldig de algemene voorwaarden en stel desnoods wijzigingen voor (doe dat al zeker voor de clausule "in geval van dispuut zijn enkel de rechtbanken van Johannesburg bevoegd");
  • laat je niet beïndrukken door astronomische bedragen voor een verzekering ‘public liability': dat is gewoon de BA-verzekering die elke vervoerder in Zuid-Afrika moet hebben;
  • vraag of er een Nederlandse of Belgische bona fide reisorganisatie is die kan optreden als tussenpersoon. Die neemt dan immers de juridische verantwoordelijkheid van de Zuid-Afrikaanse touroperator over. En dan kan je wél terecht bij een NL- of B-geschillencommissie en ben je wél verzekerd tegen financieel onvermogen.

9. SATSA-verzekering tegen financieel onvermogen: heel beperkte dekking!

  • sedert 1 maart 2012 heeft SATSA, de beroepsvereniging van de Zuid-Afrikaanse reis- en toerismesector, een polis financieel onvermogen voor haar aangesloten leden. Uiteraard is dat al een hele verbetering tegenover voorheen, toen er geen enkele dekking was. Maar de verzekerde bedragen zijn volgens echt ons te klein om die polis ook maar enigszins te vergelijken met de bekende én goede faillissementsverzekeringen in Nederland (SGR.nl, SGST.nl, GGTO) of in België (Vlaamse Solidariteit Reisgelden - VVR, De Europese, Garantiefonds Reizen, DVV);
  • van maart 2012 tot april 2013 was de maximale vergoeding per aangesloten reisonderneming is bij SATSA Zuid-Afrika 75.000 Rand, en sedert mei 2013 is dat opgetrokken tot 150.000 Rand. Aan de wisselkoers van 5 september 2013 is dat 11.160 Euro. Nogmaals: dat is de maximale schadeloosstelling per reisonderneming, en niet per persoon("Maximum Indemnity Per SATSA Member: R150.000.00, ex VAT)";
  • bij de meeste West-Europese verzekeraars is er een beperking tot 10.000 Euro per individuele klant, en geen beperking per reisonderneming;
  • een maximale vergoeding van 11.160 Euro per reisonderneming is echt belachelijk weinig, zelfs voor een kleine reisorganisator. Die SATSA-dekking is misschien toereikend als er nog maar enkel voorschotten betaald werden, maar zelfs dan zal je maar een fractie van de beloofde vergoeding krijgen omdat die 11.160 Euro moet verdeeld worden onder alle gedupeerde klanten. Als dat er 50 zijn krijg je 225 Euro terug...;
  • bovendien is er bij SATSA nog eens een limiet van 930.000 Rand voor de schgade van alle SATSA-leden samen (69.200 Euro aan de wisselkoers van 5 september 2013);
  • besluit: de SATSA-Bond is een beginnend verzekeringsprogramma dat in de verste verte niet lijkt op de bij ons verplichte verzekering tegen financieel onvermogen. Het zal wellicht nog meerdere jaren duren voor men een dekking kan geven die te vergelijken is met de Belgische en Nederlandse faillissementsverzekeringen;
  • meer informatie: SATSA.com

10. Zuid-Afrika heeft sedert 1 april 2011 een consumentenwet

  • sedert 1 april 2011 heeft Zuid-Afrika een nieuwe consumentenwet: de CPA - Consumer Protection Act (Act n° 68 van 2008). Die nieuwe wet beschermt de Zuid-Afrikaanse consument (en reiziger) veel beter dan voorheen. Het zal wellicht nog even duren voor heel de Zuid-Afrikaanse reissector de wet toepast, want verrassend is bv. dat de maximum annuleringskosten (vaak 100%) verboden worden, tenzij ze verantwoord zijn;
  • meer algemene informatie over de CPA vind je op deze info-pagina van polity.org.za;
  • als je de tekst wil lezen zoals die op 1 april 2011 gepubliceerd werd in de Zuid-Afrikaanse State Gazette, klik dan hier. Sedert de publicatiedatum zijn er heel wat richtlijnen gepubliceerd met verduidelijkingen en uitzonderingen. Als je die allemaal wil bekijken, gebruik dan deze zoeksite van de Zuid-Afrikaanse regering (vul als zoekterm "Consumer Protection Act" in).

11. Meer informatie - links voor België:

12. Meer informatie - links voor Nederland:

13. Meer informatie - links voor Zuid-Afrika

  • Southern Africa Tourism Services Association - SATSA
  • Southern Africa Tourism Service Association - zoek een SATSA-lid
  • Association of South African Travel Agents - ASATA
  • Association of South African Travel Agents - zoek een ASATA-lid

14. Calamiteitenfonds Nederland

Naast de wettelijk verplichte verzekering tegen faillissement kunnen Nederlandse reisorganisaties ook vrijwillig aansluiten bij het Calamiteitenfonds. Een calamiteitenverzekering vergoedt de klanten als ze schade lijden ten gevolge van een calamiteit - een ramp dus (bv. zware overstroming, aardbeving, staatsgreep, enz.). Aansluiting bij het Calamiteitenfonds is geen verplichting.

(laatste update : augustus 2015)

Dit artikel is o.a. gebaseerd op informatie die we gekregen hebben van Walter Vaerewijck (Antwerpen), journalist van Benelux Travel Express en expert aangaande illegalen op internet. Walter Varewyck was bovendien een Zuid-Afrika-kenner: hij ging regelmatig op studiereis naar Zuid-Afrika en hij had zelf enkele informatieve reiswebsites. Helaas: op 23 april 2010 is Walter plots overleden: een hartaanval werd hem fataal (hij was er nog maar 68). Hamba Kahle Walter!

Wisselkoers Omzetter

Vul enkel het om te zetten bedrag in, zonder punt of komma in dat getal en zonder symbool (zoals €). Klik daarna op "omzetten" (en niet op de enter-toets).
Bedrag:
Van:
Naar: